Phổ Hiền trong kinh Pháp Hoa và pháp sám hối: phẩm Khuyến Phát, kinh Quán Phổ Hiền và người tu tại gia
Trả lời ngắn: kinh Pháp Hoa kết thúc bằng phẩm Phổ Hiền Bồ Tát Khuyến Phát, nơi Phổ Hiền phát nguyện hộ trì những ai thọ trì, đọc tụng kinh. Nối tiếp là kinh Quán Phổ Hiền Bồ Tát Hành Pháp, dạy pháp sám hối sáu căn: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý. Cùng với kinh Vô Lượng Nghĩa mở đầu, ba kinh này được gọi là Pháp Hoa tam bộ. Với người tại gia, Phổ Hiền trong các kinh này là hình mẫu của sự bền bỉ học kinh và thành thật nhìn lại mình.
Pháp Hoa tam bộ
Trong truyền thống Đông Á, nhất là tông Thiên Thai ở Trung Hoa và các dòng tôn kinh Pháp Hoa ở Nhật Bản, kinh Pháp Hoa thường được đọc kèm hai kinh khác: kinh Vô Lượng Nghĩa được xem như phần mở đầu, và kinh Quán Phổ Hiền được xem như phần kết. Ba kinh gộp lại gọi là Pháp Hoa tam bộ. Như vậy, Phổ Hiền đứng ở cả phẩm cuối của kinh chính lẫn kinh kết, một vị trí đáng chú ý.
Phẩm Phổ Hiền Bồ Tát Khuyến Phát
Phẩm này là phẩm hai mươi tám, phẩm cuối của kinh Pháp Hoa theo bản dịch của ngài Cưu Ma La Thập. Phổ Hiền từ phương Đông đến, hỏi Phật làm sao để người đời sau gặp được kinh này. Phật dạy bốn điều cần có. Phổ Hiền phát nguyện rằng ai đọc tụng, thọ trì kinh, ngài sẽ cưỡi voi trắng sáu ngà hiện đến, hộ trì người ấy, nhắc lại câu chữ họ quên, giúp tâm họ an.
Đọc phẩm kinh này, ta thấy hình ảnh Phổ Hiền như một người bạn học kiên nhẫn: không làm thay việc học, mà ở bên cạnh để người học không bỏ cuộc. Đó cũng là cách hiểu lành mạnh khi người tuổi Thìn, Tỵ thỉnh Phổ Hiền làm Phật bản mệnh: một sự đồng hành, không phải một lời bảo đảm.
Bốn điều Phật dạy trong phẩm Khuyến Phát
Theo cách diễn ý phổ biến, bốn điều ấy là: được chư Phật hộ niệm, trồng các cội công đức, vào trong chính định, và phát tâm cứu độ tất cả chúng sinh. Có thể đọc bốn điều này theo lối đời thường: sống sao cho xứng đáng được bậc hiền nâng đỡ, làm việc lành đều đặn, giữ tâm vững vàng, và mở lòng với mọi người. Đây là diễn ý, người muốn đọc chính xác nên tìm bản dịch kinh Pháp Hoa có uy tín.
Kinh Quán Phổ Hiền và pháp sám hối sáu căn
Kinh Quán Phổ Hiền Bồ Tát Hành Pháp dạy cách quán tưởng Phổ Hiền và sám hối những lỗi lầm phát sinh từ sáu căn. Mỗi căn là một cửa ngõ tiếp xúc với đời: mắt thấy, tai nghe, mũi ngửi, lưỡi nếm và nói, thân chạm, ý nghĩ. Sám hối sáu căn là lần lượt nhìn lại những gì mình đã để vào qua từng cửa, và những gì mình đã làm ra qua từng cửa.
Kinh này có câu được trích dẫn rất nhiều, diễn ý là: biển nghiệp chướng đều sinh từ vọng tưởng, ai muốn sám hối hãy ngồi ngay ngắn mà quán thật tướng. Ý ấy cho thấy sám hối trong Đại thừa không chỉ là xin tha lỗi, mà là nhìn sâu tới gốc của lỗi.
Sám hối sáu căn cho người tại gia
Người tại gia không nhất thiết phải làm nghi lễ dài. Một cách đơn giản là dành vài phút cuối ngày, ngồi yên trước tượng Phổ Hiền hoặc ở góc yên tĩnh, đi qua sáu câu hỏi:
- Mắt: hôm nay mình đã xem gì làm tâm bất an hay nảy lòng ganh tị?
- Tai: mình đã nghe và chuyền tai điều gì chưa kiểm chứng?
- Mũi, lưỡi: mình có ăn uống quá độ, có nói lời làm tổn thương ai?
- Thân: mình có làm gì gây hại cho người khác hay cho chính sức khoẻ của mình?
- Ý: mình có nuôi ý nghĩ oán giận, tham lam nào không?
- Rồi nguyện ngày mai làm tốt hơn một chút.
Sám hối không thay trách nhiệm
Pháp sám hối giúp tâm nhẹ và giúp sửa mình, nhưng không thay cho trách nhiệm cụ thể. Nếu đã nói sai về ai, sám hối thật sự gồm cả việc đính chính. Nếu đã làm hỏng việc chung, sám hối gồm cả việc sửa lại. Sám hối mà không sửa thì dễ thành thói quen tự an ủi. Ngược lại, có người sám hối mãi một lỗi cũ, dằn vặt không dứt; khi đó nên nói chuyện với một vị thầy hoặc chuyên gia tâm lý.
Vì sao kinh khép lại bằng Phổ Hiền
Cả kinh Hoa Nghiêm lẫn kinh Pháp Hoa đều kết thúc bằng Phổ Hiền. Nhiều vị giảng sư hiểu điều này như một thông điệp: sau khi nghe hết giáo lý cao sâu, việc còn lại là thực hành. Hiểu xong rồi thì phải sống theo; học kinh mà không đổi được nếp sống thì chưa trọn. Phổ Hiền đứng ở cuối kinh như người đưa người đọc từ trang sách bước ra đời.
Đọc tụng kinh Pháp Hoa tại gia
Kinh Pháp Hoa có hai mươi tám phẩm, khá dài. Người tại gia có thể đọc mỗi ngày một phẩm, hết một vòng khoảng một tháng. Phẩm Phổ Môn về Quán Âm và phẩm Khuyến Phát về Phổ Hiền là hai phẩm hay được đọc riêng. Đọc chậm, hiểu được bao nhiêu thì hiểu, đánh dấu chỗ chưa hiểu để hỏi quý thầy. Bản dịch tiếng Việt phổ biến là bản của Hoà thượng Thích Trí Tịnh. Ai muốn có thêm sách đọc kèm về biểu tượng Phật giáo có thể xem mục sách tại Vật Phẩm Phong Thuỷ, nhưng bản kinh thì nên xin hoặc thỉnh ở chùa.