Thần chú Văn Thù năm chữ: gốc từ bảng chữ cái Arapacana, ý nghĩa và cách tụng cho người tại gia
Trả lời ngắn: thần chú phổ biến nhất của Văn Thù là Om A Ra Pa Ca Na Dhih, được tụng nhiều trong Phật giáo Tây Tạng và ngày càng quen thuộc ở Việt Nam. Năm âm A, Ra, Pa, Ca, Na là năm chữ đầu của Arapacana, một bảng chữ cái cổ được dùng trong các kinh Bát Nhã để quán chiếu. Chữ Dhih cuối được xem là chủng tự của Văn Thù, gắn với trí tuệ. Người tại gia có thể tụng chậm, đều, như một cách giữ tâm tỉnh táo.
Một bảng chữ cái trở thành thần chú
Arapacana là một bảng chữ cái gồm khoảng bốn mươi hai âm, được dùng ở vùng Tây Bắc Ấn Độ cổ, gắn với ngôn ngữ Gāndhārī. Các kinh Bát Nhã có đoạn dùng bảng chữ này như một phương pháp quán: mỗi chữ cái gợi nhớ một giáo lý, ví dụ chữ A gợi ý mọi pháp vốn không sinh. Người tu đọc qua từng chữ là đi qua từng tầng hiểu biết.
Năm chữ đầu của bảng là A, Ra, Pa, Ca, Na. Theo thời gian, chuỗi năm chữ này được gắn với Văn Thù, vị Bồ Tát của trí tuệ Bát Nhã, và trở thành thần chú của ngài. Đây là một ví dụ thú vị về cách công cụ học tập trở thành pháp tu.
Ý nghĩa theo cách giảng truyền thống
Các thầy Tây Tạng thường giảng mỗi âm gợi một phương diện của trí tuệ, như sự không sinh của mọi pháp, sự vượt khỏi lời nói, sự thấy rõ nghĩa lý. Các bản giảng không hoàn toàn giống nhau, nên không có một bản dịch từng chữ được mọi truyền thống công nhận. Chữ Om ở đầu là âm mở đầu quen thuộc trong nhiều chân ngôn. Chữ Dhih, đọc gần như đi, được xem là chủng tự, tức âm gốc, của Văn Thù, và hay được tụng lặp lại nhiều lần ở cuối.
Cách đọc
Người Việt thường đọc là Om A Ra Pa Cha Na Đi, hoặc Ôm A Ra Ba Già Na Đi tuỳ theo bản phiên âm. Âm Ca trong tiếng Phạn ở đây được đọc gần với cha. Không cần quá lo phát âm chuẩn tuyệt đối; các truyền thống Tây Tạng, Trung Hoa, Nhật Bản cũng đọc khác nhau. Điều cần là đọc rõ, đều, không vội.
Tụng ở nhà: một vài gợi ý
- Chọn một khoảng thời gian cố định, ví dụ trước giờ đọc sách hay trước giờ làm việc.
- Ngồi thẳng lưng, hai tay đặt trên đùi hoặc cầm tràng hạt.
- Tụng thành tiếng nhỏ hoặc thầm, mỗi lần đếm một hạt; một trăm lẻ tám hạt là một vòng chuỗi phổ biến.
- Khi tụng, có thể quán tưởng ánh sáng trí tuệ hoặc đơn giản là chú ý vào âm thanh.
- Kết thúc bằng một lời hồi hướng ngắn, mong mọi người được sáng suốt.
Người mới tụng nên bắt đầu ít, khoảng vài phút, rồi tăng dần nếu thấy tâm lắng. Không cần ép mình tụng số lượng lớn.
Có cần được truyền chú không
Trong Phật giáo Tây Tạng, nhiều thầy khuyên nên nhận khẩu truyền, tức được thầy đọc cho nghe, trước khi trì tụng chân ngôn. Riêng các chân ngôn phổ thông như của Quán Âm hay Văn Thù thì thường được dạy công khai cho đại chúng. Người tại gia Việt Nam có thể tụng như một thực hành bổ trợ; nếu muốn đi sâu vào pháp tu Văn Thù theo Mật tông, nên tìm thầy có truyền thừa rõ ràng.
Những hiểu lầm cần tránh
Hiểu lầm hay gặp nhất là coi chú Văn Thù như bí quyết tăng trí nhớ, tụng đủ số lần thì học đâu thuộc đó. Không có căn cứ cho điều này. Tụng chú có thể giúp tâm lắng, tập trung hơn trong buổi học, và đó là lợi ích tự kiểm chứng được. Hiểu lầm thứ hai là cho rằng chép thần chú dán trong phòng thi hay bỏ trong cặp sẽ giúp làm bài tốt. Mang giấy có chữ vào phòng thi còn có thể vi phạm quy chế. Hiểu lầm thứ ba là tụng chú mà không quan tâm tới đời sống, như tụng xong vẫn nói dối, vẫn chép bài.
Thần chú và trẻ em
Có phụ huynh muốn dạy con tụng chú Văn Thù trước giờ học. Nếu con thích, có thể coi như một trò chơi âm thanh nhẹ nhàng, vài lượt là đủ. Không nên ép con tụng dài, không doạ con rằng không tụng thì sẽ học dốt. Điều trẻ cần nhất vẫn là giấc ngủ đủ, bữa ăn tốt, và người lớn kiên nhẫn ngồi học cùng. Trẻ có dấu hiệu khó khăn học tập kéo dài thì nên gặp giáo viên và chuyên gia.
Tụng chú hay niệm danh hiệu
Người không quen thần chú tiếng Phạn có thể niệm danh hiệu Nam mô Đại Trí Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát, cách niệm quen thuộc ở chùa Việt. Hai cách đều là phương tiện giữ tâm hướng về trí tuệ. Ai quen truyền thống Bắc tông Việt Nam thì niệm danh hiệu sẽ thấy gần gũi hơn; ai theo học các thầy Tây Tạng thì tụng chú Arapacana. Không cách nào cao hơn cách nào; chọn cách mình giữ được đều đặn.
Tràng hạt và thần chú
Nhiều người dùng tràng hạt để đếm khi tụng. Tràng hạt gỗ, hạt bồ đề, hạt đá đều được; quan trọng là hạt tròn, dây chắc, cầm vừa tay. Giữ tràng hạt sạch, cất trong túi vải khi không dùng, không quàng lên cổ khi vào nhà vệ sinh. Ai muốn tìm tràng hạt để dùng khi tụng có thể xem các mẫu tràng hạt tại Vật Phẩm Phong Thuỷ, chọn loại hạt có kích thước vừa với bàn tay mình.