Hư Không Tạng và việc học: pháp Cầu Văn Trì, tục mười ba tuổi ở Nhật và điều người học nên hiểu
Trả lời ngắn: Hư Không Tạng gắn với việc học chủ yếu qua truyền thống Mật tông Nhật Bản, nơi có pháp tu gọi là Cầu Văn Trì, được tin là giúp ghi nhớ kinh điển. Ngài Không Hải, người sáng lập Chân Ngôn tông, tương truyền đã tu pháp này thời trẻ. Ở Kyoto còn có tục đưa trẻ khoảng mười ba tuổi lên chùa thờ Hư Không Tạng xin trí tuệ. Những điều ấy có giá trị văn hoá và tinh thần, nhưng không thay được phương pháp học, giấc ngủ và sự chăm chỉ.
Pháp Cầu Văn Trì là gì
Cầu Văn Trì có thể hiểu là cầu cho nghe điều gì thì giữ được điều đó. Pháp tu này dựa trên một bản kinh Mật giáo về Hư Không Tạng do ngài Thiện Vô Úy dịch sang chữ Hán đời Đường. Theo truyền thống, hành giả trì một chân ngôn của Hư Không Tạng với số lượng rất lớn trong một khoảng thời gian nhất định, theo nghi quỹ chặt chẽ, dưới sự hướng dẫn của thầy.
Đây là pháp tu của người xuất gia hoặc hành giả có truyền thừa, không phải bài tập cho học sinh ôn thi. Đem nó ra làm chiêu quảng cáo kiểu đeo mặt này là nhớ bài, đọc một lần là thuộc, là bóp méo truyền thống.
Truyện ngài Không Hải
Không Hải, còn gọi là Hoằng Pháp Đại Sư, là vị tăng Nhật Bản sang nhà Đường học Mật giáo rồi về lập Chân Ngôn tông. Trong một tác phẩm thời trẻ, ngài kể việc từng tu pháp Cầu Văn Trì nơi núi rừng ven biển. Truyền thuyết về sau thêm chi tiết sao Mai bay vào miệng ngài như một dấu hiệu thành tựu. Đó là lớp truyện kể; điều chắc chắn hơn là Không Hải để lại khối lượng trước tác, thư pháp và công trình rất lớn, và truyền thống Nhật Bản gắn sự uyên bác ấy với Hư Không Tạng.
Tục mười ba tuổi ở Kyoto
Ở vùng Kyoto có tục gọi là jūsan mairi, tức đi lễ năm mười ba tuổi. Trẻ tới tuổi này theo cách tính tuổi truyền thống được cha mẹ đưa tới chùa thờ Hư Không Tạng, như chùa Hōrin ở Arashiyama, để xin trí tuệ khi bước vào tuổi lớn. Có nơi trẻ viết một chữ mình yêu thích để dâng lên. Theo lời kể phổ biến, trên đường về không được ngoái lại kẻo trí tuệ vừa xin bị rơi mất. Chi tiết ấy dễ thương và mang tính trò chơi lễ hội nhiều hơn là giáo lý.
Điều đáng học ở tục này là cách đánh dấu một cột mốc trưởng thành: cha mẹ dành một ngày cho con, cùng con đi lễ, nói với con về việc học và cách làm người. Phần đó gia đình Việt hoàn toàn làm được mà không cần tới chùa Nhật.
Tín ngưỡng giúp được gì cho người học
Tín ngưỡng có thể giúp người học bình tâm, có một nghi thức nhỏ trước giờ học, có cảm giác được nâng đỡ khi lo lắng. Ngồi yên trước tượng vài phút, thở chậm, đặt một lời nguyện học cho tử tế, là cách chuyển từ trạng thái lướt điện thoại sang trạng thái tập trung. Đó là lợi ích thật, ai cũng tự kiểm chứng được.
Điều tín ngưỡng không làm thay
- Không thay được ngủ đủ giấc; thiếu ngủ làm trí nhớ kém đi rõ rệt.
- Không thay được ôn tập giãn cách: học lại sau một ngày, một tuần, một tháng.
- Không thay được việc tự kiểm tra bằng cách làm bài, nói lại kiến thức thành lời.
- Không thay được sự giúp đỡ của chuyên gia nếu trẻ có khó khăn học tập kéo dài; khi đó nên gặp bác sĩ hoặc chuyên viên tâm lý học đường.
Cẩn thận với lời quảng cáo học giỏi
Mùa thi là mùa bán chạy của những món được gắn mác giúp đỗ đạt. Có người bán nói đeo mặt Hư Không Tạng sẽ nhớ nhanh gấp mấy lần, có người bán kèm gói khai quang riêng cho sĩ tử với giá cao. Không có căn cứ nào cho những lời hứa đó. Cha mẹ mua cho con một mặt dây để con có lời nhắc giữ tâm thì tốt, nhưng đừng để con nghĩ rằng món đồ sẽ học hộ mình, và đừng để con thấy tội lỗi nếu thi trượt dù đã đeo.
Một nghi thức nhỏ trước giờ học
Gia đình nào muốn kết hợp tín ngưỡng với thói quen học tập có thể thử một nghi thức ngắn. Trước giờ học buổi tối, dọn bàn gọn, tắt điện thoại để ngoài phòng, đứng hoặc ngồi trước tượng Hư Không Tạng nhỏ một phút, thở chậm vài hơi, nói thầm việc mình định học. Sau buổi học, quay lại một phút, tự hỏi mình đã hiểu được gì. Nghi thức này lấy tín ngưỡng làm điểm tựa nhưng phần cốt lõi là thói quen tập trung và tự kiểm điểm, đều là những điều có lợi đã được nhiều thầy cô khuyên.
Người tuổi Sửu, Dần đang đi học
Với học sinh, sinh viên tuổi Sửu, Dần, mặt Hư Không Tạng có thể là món quà ý nghĩa khi bước vào một cấp học mới, giống tinh thần tục mười ba tuổi. Kèm món quà, cha mẹ có thể kể cho con câu chuyện về kiếm và ngọc: kiếm để cắt bỏ thói lười, ngọc để nhắc con đem hiểu biết giúp bạn bè. Món quà khi ấy mang một câu chuyện, chứ không chỉ là trang sức. Ai muốn tìm mẫu phù hợp cho học sinh có thể xem các mẫu trang sức Phật bản mệnh tại Vật Phẩm Phong Thuỷ, ưu tiên mẫu nhẹ, mặt trơn không gờ sắc.