Đại Thế Chí trong đời sống Phật tử Việt: ngày vía, lời niệm trong khoá lễ Tịnh Độ và hình ảnh tiếp dẫn
Trả lời ngắn: Đại Thế Chí có mặt trong đời sống Phật tử Việt chủ yếu qua khoá lễ Tịnh Độ: cuối thời kinh A Di Đà, đại chúng niệm danh hiệu A Di Đà, Quán Thế Âm, Đại Thế Chí và Thanh Tịnh Đại Hải Chúng Bồ Tát. Nhiều lịch chùa ghi ngày vía Đại Thế Chí vào trung tuần tháng Bảy âm lịch. Hình ảnh tiếp dẫn, khi Tam Thánh đến đón người niệm Phật lúc lâm chung, là chỗ người Việt gặp Thế Chí sâu đậm nhất.
Trong lời niệm cuối thời kinh
Ai từng dự một thời kinh A Di Đà ở chùa Bắc tông Việt Nam đều quen với đoạn niệm danh hiệu sau phần tụng kinh: Nam mô A Di Đà Phật được niệm nhiều lần, rồi Nam mô Quán Thế Âm Bồ Tát, Nam mô Đại Thế Chí Bồ Tát, Nam mô Thanh Tịnh Đại Hải Chúng Bồ Tát, mỗi danh hiệu ba lần. Thứ tự này lặp lại ở hàng nghìn ngôi chùa, trong các thời kinh chiều, lễ cầu an, lễ cầu siêu. Nhiều Phật tử thuộc lòng danh hiệu Thế Chí mà không hề biết ngài là ai. Người tuổi Ngọ tìm hiểu về Phật bản mệnh của mình sẽ nhận ra rằng mình đã gặp ngài từ lâu.
Ngày vía Đại Thế Chí
Nhiều lịch chùa và lịch Phật giáo ghi ngày vía Đại Thế Chí Bồ Tát vào ngày mười ba tháng Bảy âm lịch. Ngày vía các vị Phật, Bồ Tát là quy ước của truyền thống Phật giáo Trung Hoa, được Phật giáo Việt Nam tiếp nhận, không phải ngày sinh lịch sử. Vào ngày này, một số chùa tụng kinh, niệm danh hiệu Thế Chí. Người tuổi Ngọ có thể dùng ngày vía làm dịp đi chùa, làm một việc thiện, hoặc dành thời gian đọc lại chương Niệm Phật Viên Thông trong kinh Lăng Nghiêm. Không cần lễ vật lớn, không cần cúng sao giải hạn.
Ngày vía rơi vào tháng Bảy âm lịch, cũng là mùa Vu Lan báo hiếu. Sự trùng hợp này khiến hình ảnh mẹ nhớ con trong chương kinh của Thế Chí càng thêm gần gũi.
Hình ảnh tiếp dẫn
Truyền thống Tịnh Độ tin rằng người niệm Phật chí thành, lúc lâm chung sẽ được A Di Đà cùng Quán Âm, Thế Chí và thánh chúng đến đón về cõi Cực Lạc. Hình ảnh này được diễn tả trong các tranh tượng tiếp dẫn: A Di Đà đứng, một tay buông xuống như đưa ra đón, hai Bồ Tát hai bên. Ở Việt Nam, tượng A Di Đà đứng trong tư thế tiếp dẫn rất phổ biến ở các chùa và nghĩa trang.
Với gia đình có người thân đang lâm bệnh nặng, việc niệm Phật bên giường bệnh, treo tranh Tam Thánh trong phòng là cách nhiều gia đình Phật tử làm để người bệnh an lòng. Đó là chỗ dựa tinh thần quý giá. Song song, việc chăm sóc y tế, giảm đau, tôn trọng mong muốn của người bệnh vẫn cần được bàn kỹ với bác sĩ.
Trong lễ cầu siêu
Lễ cầu siêu cho người đã khuất ở chùa Việt thường có phần tụng kinh A Di Đà và niệm danh hiệu Tam Thánh. Danh hiệu Thế Chí vì vậy gắn với những lúc tiễn biệt. Gia đình tổ chức lễ không cần tốn kém; một thời kinh ở chùa hay tại gia, lòng thành của người thân, quan trọng hơn mâm lễ to. Nếu được gợi ý đốt nhiều vàng mã, hãy nhớ rằng vàng mã không thuộc nghi thức nhà Phật, và việc đốt cần đặt ở nơi an toàn, xa vật dễ cháy.
Thế Chí trong kiến trúc chùa Việt
Ở nhiều chùa Bắc Bộ, bộ tượng A Di Đà, Quán Âm, Thế Chí thường được đặt ở một hàng trên điện Phật, có khi ngay dưới hàng Tam Thế Phật. Ở các chùa miền Nam theo truyền thống Tịnh Độ, có khi chính điện chỉ thờ Tam Thánh với ba pho tượng đứng lớn. Lần tới đi chùa, người tuổi Ngọ có thể tìm bộ tượng này, tìm bình báu trên mão của Thế Chí, và đứng một lúc trước ngài.
Gần gũi hơn với Phật bản mệnh của mình
- Học thuộc thứ tự niệm danh hiệu cuối thời kinh, để khi dự lễ ở chùa có thể niệm theo.
- Đọc chương Niệm Phật Viên Thông trong kinh Lăng Nghiêm, ít nhất một lần.
- Ghi ngày vía vào lịch như một ngày nhắc làm điều lành.
- Nếu thỉnh tượng, nghĩ tới việc thỉnh cả bộ Tam Thánh.
Một việc thiện thay cho lễ vật
Ngày vía hay ngày lễ, thay vì mua thêm lễ vật, người tuổi Ngọ có thể chọn một việc thiện nhỏ mang ý nghĩa ánh sáng trí tuệ: tặng sách cho thư viện trường làng, đóng góp học bổng cho một em học sinh khó khăn, hay dành một buổi dạy kèm miễn phí. Việc làm ấy đúng với tinh thần của vị Bồ Tát đem ánh sáng soi đường cho người khác.
Tín ngưỡng và tập tục: phân biệt cho rõ
Lời niệm danh hiệu, khoá lễ Tịnh Độ, hình ảnh tiếp dẫn có gốc trong kinh điển và truyền thống tu tập. Ngày vía là quy ước truyền thống. Còn việc Thế Chí là Phật bản mệnh của tuổi Ngọ là tập tục dân gian. Ba lớp này khác nhau, và hiểu rõ khác biệt giúp người tuổi Ngọ không coi mặt dây Phật bản mệnh như bùa hộ thân, mà như cánh cửa dẫn vào một truyền thống tu tập sâu rộng. Ai muốn tìm tranh Tam Thánh để thờ hoặc treo trong phòng người thân có thể xem các mẫu tranh Tây Phương Tam Thánh tại Vật Phẩm Phong Thuỷ, chọn bản in rõ hình tướng.