Bày Tây Phương Tam Thánh tại gia: thứ tự, tỷ lệ tượng, vị trí của Đại Thế Chí và những lưu ý cho bàn thờ nhỏ
Trả lời ngắn: khi bày Tây Phương Tam Thánh tại gia, đặt A Di Đà ở giữa và cao hơn, Quán Âm và Đại Thế Chí hai bên, ngang hàng nhau. Theo kinh Quán Vô Lượng Thọ, Quán Âm ở bên trái và Thế Chí ở bên phải đức Phật tính theo phía của Phật, tức người nhìn vào thấy Thế Chí ở phía tay trái mình. Ba tượng nên cùng chất liệu, cùng xưởng, đủ khoảng cách. Nhà nhỏ có thể thờ tranh thay tượng.
Vì sao thờ bộ ba
Với người theo truyền thống Tịnh Độ, Tây Phương Tam Thánh là trung tâm của việc niệm Phật: A Di Đà là đức Phật mình nguyện về, Quán Âm và Thế Chí là hai vị Bồ Tát dẫn đường. Với người tuổi Ngọ, thờ bộ ba là cách đặt Phật bản mệnh của mình vào đúng bối cảnh kinh điển, thay vì tách Thế Chí ra một mình. Với gia đình có nhiều tuổi, bộ ba cũng là chỗ hướng tâm chung: người tuổi Tuất, Hợi gắn với A Di Đà, người tuổi Tý gắn với một hình tướng của Quán Âm, người tuổi Ngọ gắn với Thế Chí.
Thứ tự và vị trí
- A Di Đà ở giữa, cao hơn hai Bồ Tát, có thể đặt trên một bục nhỏ.
- Quán Âm bên trái đức Phật, tức bên phải người nhìn vào.
- Thế Chí bên phải đức Phật, tức bên trái người nhìn vào.
- Hai Bồ Tát ngang hàng nhau, quay mặt ra phía trước hoặc hơi hướng vào trong.
Đây là cách bày theo mô tả của kinh Quán Vô Lượng Thọ. Thực tế nhiều chùa, nhiều nhà bày ngược lại. Nếu đã quen cách bày của ngôi chùa mình hay đi lễ, có thể theo nếp ấy. Điều cốt yếu là sự cân đối và trang nghiêm, không phải tranh cãi trái phải.
Tỷ lệ và chất liệu
Ba tượng nên cùng một xưởng làm, cùng chất liệu, cùng màu sơn hoặc mạ. Tượng Phật ở giữa thường cao hơn hai Bồ Tát một chút, hoặc bằng chiều cao nhưng được kê cao hơn. Nếu bộ tượng đứng, ba tượng cùng đứng; nếu ngồi, cùng ngồi. Trộn tượng đứng và tượng ngồi trong một bộ trông rời rạc. Khi bổ sung một tượng cho bộ đã có, mang theo số đo và ảnh để chọn cho khớp.
Kích thước bàn thờ
Bộ ba cần mặt bàn rộng hơn hẳn so với một tượng. Ước tính đơn giản: chiều rộng bàn thờ ít nhất bằng tổng bề ngang ba tượng cộng thêm khoảng trống giữa các tượng và hai bên. Phía trước chừa chỗ cho chén nước, bình hoa, đĩa quả, đèn. Bàn thờ chật, tượng sát nhau, đồ cúng lấn lên chân tượng là điều nên tránh. Nếu chỗ không đủ, chọn tượng nhỏ hơn hoặc thờ tranh.
Thờ tranh thay tượng
Nhà phố, căn hộ nhỏ có thể thờ tranh Tây Phương Tam Thánh. Tranh in rõ nét, có khung kính, treo chắc trên tường phía trên bàn thờ là cách thờ trang nghiêm và tiết kiệm diện tích. Chọn tranh có hình tướng đúng: A Di Đà ở giữa, Quán Âm có hình Phật nhỏ trên mão, Thế Chí có bình báu trên mão. Tranh treo ở vị trí khô ráo, tránh nắng trực tiếp làm phai màu và tránh tường ẩm làm mốc.
Đồ cúng và nhang đèn
Bàn thờ Tam Thánh chỉ cần nước sạch, hoa tươi, trái cây; đồ cúng chay, không đặt thịt cá, rượu. Nhang đèn cần giữ an toàn:
- Không để nến, đèn dầu cháy khi vắng nhà hoặc khi ngủ.
- Bát nhang xa rèm cửa, tranh giấy, hoa giả.
- Phòng kín, có máy lạnh thì thắp ít nhang hoặc dùng đèn điện; khói nhang lâu ngày trong phòng kín không tốt cho đường hô hấp, nhất là với trẻ nhỏ và người già.
- Không đốt vàng mã trên bàn thờ Phật.
Thờ cùng gia tiên
Nếu nhà chỉ có một bàn thờ, có thể làm hai tầng: tầng trên Tam Thánh, tầng dưới gia tiên. Hoặc trên một mặt bàn dài, Tam Thánh ở phía trong cao hơn, bát hương và ảnh gia tiên ở phía trước thấp hơn. Đồ mặn cúng gia tiên đặt riêng ở phần gia tiên. Mỗi vùng có nếp khác nhau; nếu băn khoăn, hỏi quý thầy ở chùa gần nhà.
Bàn thờ treo tường: an toàn trước tiên
Nhiều căn hộ dùng bàn thờ treo tường cho bộ Tam Thánh. Ba tượng cộng lại có thể khá nặng, nhất là tượng đồng hay đá. Bàn thờ treo phải bắt vào tường gạch hoặc bê tông bằng tắc kê và ke đỡ chịu lực, không treo lên vách thạch cao hay vách gỗ mỏng. Nếu không chắc, nhờ thợ có kinh nghiệm lắp. Đặt bàn thờ ở độ cao vừa tầm để thắp đèn, thay nước mà không phải kiễng chân với tay, vì với tay quá cao là lúc dễ làm rơi tượng. Nhà có trẻ nhỏ thì không đặt ghế, bàn dưới bàn thờ để trẻ khỏi trèo lên.
Giữ gìn bộ ba
Ba tượng nên được lau cùng lúc, mỗi tuần một lần bằng chổi lông hoặc khăn khô. Khi dời một tượng đi lau, đặt lại đúng chỗ, giữ khoảng cách đều. Tượng gỗ để xa máy lạnh thổi trực tiếp; tượng đồng có thể lau bằng khăn mềm khô. Ai muốn tìm bộ tượng Tam Thánh đồng bộ chất liệu có thể xem các mẫu Tây Phương Tam Thánh tại Vật Phẩm Phong Thuỷ, đo bàn thờ trước khi chọn kích cỡ.