Chú Đại Bi và Thiên Thủ Quán Âm: nguồn kinh, ý nghĩa và cách trì tụng cho người tại gia
Trả lời ngắn: chú Đại Bi là bài đà la ni trong kinh Thiên Thủ Thiên Nhãn Đại Bi Tâm Đà La Ni, được ngài Già Phạm Đạt Ma dịch sang chữ Hán đời Đường, nên gắn liền với hình tướng Quán Âm nghìn tay. Người tại gia có thể tụng mỗi ngày, ở nơi yên tĩnh, đọc rõ từng câu và giữ tâm hướng về lòng từ. Chú không phải bùa hay thuốc; bệnh vẫn cần bác sĩ, việc vẫn cần mình làm.
Đà la ni là gì
Đà la ni là phiên âm từ tiếng Phạn dhāraṇī, gốc chữ có nghĩa là nắm giữ. Trong kinh điển Đại thừa, đà la ni là những chuỗi âm được truyền tụng để giữ tâm khỏi tán loạn và ghi nhớ giáo pháp. Chú, thần chú, chân ngôn là những chữ gần nghĩa mà người Việt dùng lẫn cho nhau. Điều cốt lõi là đà la ni được dùng như một phương tiện tu tập, không phải lời gọi thần linh để đổi lấy điều mình xin.
Nguồn kinh của chú Đại Bi
Bài chú nằm trong kinh Thiên Thủ Thiên Nhãn Quán Thế Âm Bồ Tát Quảng Đại Viên Mãn Vô Ngại Đại Bi Tâm Đà La Ni. Trong kinh, Quán Thế Âm kể việc được nghe bài chú từ một đức Phật thời quá khứ, rồi phát nguyện vì lợi ích chúng sinh mà thân sinh ra nghìn tay nghìn mắt. Đó là lý do chú Đại Bi và hình tướng nghìn tay đi liền với nhau.
Giới nghiên cứu cho rằng bản gốc tiếng Phạn của bài chú có liên hệ với một đà la ni được gọi là Nīlakaṇṭha. Bản tụng ở chùa Việt là phiên âm Hán Việt từ bản chữ Hán, được chia thành tám mươi bốn câu cho dễ thuộc. Vì qua nhiều lớp phiên âm, cách đọc ở chùa Việt, chùa Hoa và chùa Nhật nghe khác nhau đáng kể.
Vì sao không dịch nghĩa mà giữ nguyên âm
Ngài Huyền Trang đời Đường từng nêu năm trường hợp nên giữ nguyên âm khi dịch kinh, trong đó có những câu được xem là bí mật như đà la ni. Từ đó, truyền thống Bắc tông quen tụng chú bằng âm chứ không bằng nghĩa. Ngày nay có nhiều bản giải nghĩa từng câu, đọc để hiểu thêm thì tốt, nhưng các bản ấy không thống nhất với nhau, nên đừng coi bản nào là duy nhất đúng.
Tụng ở nhà: lúc nào và ở đâu
Nhiều chùa tụng chú Đại Bi trong thời khoá sáng sớm. Người tại gia có thể chọn bất kỳ lúc nào mình giữ được đều đặn: sáng trước khi đi làm, tối trước khi ngủ. Chọn một chỗ yên tĩnh, sạch sẽ; có bàn thờ, có tượng Quán Âm thì tụng trước tượng, không có thì ngồi ngay ngắn ở góc phòng cũng được. Tượng là chỗ hướng tâm, không phải điều kiện bắt buộc.
- Rửa tay, mặc gọn gàng, tắt bớt thông báo điện thoại.
- Ngồi thẳng lưng hoặc đứng chắp tay; người già, người đau lưng ngồi ghế cũng được.
- Bắt đầu bằng vài hơi thở chậm cho tâm lắng.
- Kết thúc bằng một lời hồi hướng ngắn, mong điều lành tới mọi người.
Tụng thế nào cho đều
Đọc chậm, rõ từng chữ quan trọng hơn đọc nhanh cho đủ số biến. Ban đầu có thể đọc theo sách hoặc nghe bản tụng của chùa rồi đọc theo. Học thuộc từng đoạn khoảng mươi câu, thuộc đoạn này rồi mới sang đoạn sau. Tụng thầm hay tụng thành tiếng đều được; ở chung nhà thì nên tụng nhỏ, đừng làm phiền người khác.
Nhiều người đặt mục tiêu tụng bảy biến, hai mươi mốt biến mỗi ngày rồi bỏ cuộc sau một tuần. Một biến tụng chậm, đều đặn mỗi ngày trong nhiều tháng thường có ích cho việc giữ tâm hơn là cố sức rồi buông.
Những hiểu lầm hay gặp
Hiểu lầm phổ biến nhất là coi nước đã tụng chú như thuốc chữa bệnh. Trong đời sống tín ngưỡng, nhiều người uống nước Đại Bi để an lòng; điều đó không xấu, nhưng không thay được việc khám và điều trị. Có triệu chứng thì đi gặp bác sĩ; lời chú là chỗ dựa tinh thần song hành, không phải thay thế.
Hiểu lầm thứ hai là coi số biến tụng như tiền đặt cọc để đổi lấy điều ước, như tụng đủ một nghìn biến thì trúng thầu, đậu thi. Kinh nói về lợi ích của việc trì tụng, nhưng tinh thần là thanh lọc tâm và nuôi lòng từ, không phải giao kèo. Hiểu lầm thứ ba là cho rằng tụng sai một chữ sẽ bị quở phạt; điều đó gieo sợ hãi không cần thiết.
Khi tâm không yên mà vẫn ngồi tụng
Có những hôm vừa tụng vừa nghĩ chuyện công việc, chuyện tiền nong, tụng hết bài mà không nhớ mình vừa đọc gì. Điều đó rất thường gặp. Không cần tự trách hay bắt đầu lại từ đầu; chỉ cần nhận ra mình đã đi lạc rồi nhẹ nhàng quay về câu đang đọc. Chính việc quay về nhiều lần ấy là phần tập luyện. Nếu đang quá giận hay quá buồn, có thể ngồi thở vài phút trước khi tụng, hoặc tụng chậm hơn thường lệ.
Chú Đại Bi và người tuổi Tý
Theo tục Phật bản mệnh, người tuổi Tý gắn với Thiên Thủ Quán Âm, nên nhiều người tuổi Tý chọn chú Đại Bi làm thời khoá riêng. Cần nhớ chú này dành cho mọi người, không riêng tuổi nào. Nếu có mặt Phật nghìn tay đeo bên mình, có thể coi đó là lời nhắc giữ thời khoá mỗi ngày. Ai muốn có một cuốn kinh tụng in rõ chữ để đọc tại gia có thể tìm trong mục sách tại Vật Phẩm Phong Thuỷ, hoặc xin một cuốn ở chùa gần nhà.