Mặt Phật bản mệnh làm bằng gì: phân biệt đá tự nhiên, đá đã xử lý, đá nhuộm, bột đá ép và nhựa
Trả lời ngắn: mặt Phật bản mệnh trên thị trường làm từ năm nhóm chất liệu chính: đá tự nhiên chỉ cắt mài; đá tự nhiên đã xử lý như nung, tẩy, bơm nhựa; đá nhuộm màu; bột đá trộn keo ép khuôn; và nhựa hay thuỷ tinh đúc. Loại nào cũng có thể khắc thành tượng đẹp và trang nghiêm. Chỗ sai chỉ nằm ở việc gọi tên: bán bột đá ép như đá nguyên khối, bán phỉ thuý bơm nhựa như hàng tự nhiên. Muốn chắc với món giá cao thì cần giấy kiểm định độc lập.
Bài này nói thật về từng nhóm, kể cả những điều bất lợi cho người bán. Mục đích là để người thỉnh trả đúng giá cho đúng thứ mình nhận, và không phải băn khoăn về sau.
Đá tự nhiên chỉ cắt mài
Đây là đá được khai thác, cắt, khắc và đánh bóng, không thêm bớt gì khác ngoài lớp sáp bề mặt theo cách làm truyền thống. Với phỉ thuý, giới buôn gọi là loại A. Thạch anh, obsidian, mã não tự nhiên không nhuộm cũng thuộc nhóm này.
Dấu hiệu chung: màu không đều tuyệt đối, có vân, có điểm tạp nhỏ; cầm mát tay lâu; nặng tay so với kích thước. Nhưng không có dấu hiệu nào tự kiểm ở nhà là chắc chắn. Đá đẹp không tì vết, màu trong vắt mà giá rẻ là điều nên nghi.
Đá tự nhiên đã xử lý
Nhiều loại đá được xử lý để đẹp hơn, và đây là thông lệ của ngành, không phải lừa đảo nếu được công bố. Vài ví dụ phổ biến:
- Phỉ thuý loại B: tẩy bằng axit để loại phần màu nâu xỉn, rồi bơm nhựa lấp các khe nứt. Trông trong và sạch hơn, nhưng nhựa có thể lão hoá, ngả vàng và làm đá giòn theo năm tháng.
- Thạch anh vàng nung: phần lớn thạch anh vàng trên thị trường là thạch anh tím được nung nóng để đổi màu.
- Đá tẩm dầu hoặc tẩm sáp để lấp vết nứt nhỏ, tăng độ bóng.
Người bán đàng hoàng sẽ nói rõ đá đã xử lý gì. Khi họ né câu hỏi, hoặc khẳng định mọi thứ đều tự nhiên trăm phần trăm với giá rất thấp, hãy dè dặt.
Đá nhuộm màu
Nhuộm là cách đưa màu vào đá có độ xốp. Mã não màu xanh lá, xanh dương, hồng rực thường là mã não nhuộm. Phỉ thuý nhuộm được giới buôn gọi là loại C; nếu vừa tẩy, bơm nhựa vừa nhuộm thì gọi là B cộng C. Một số loại đá trắng xốp được nhuộm xanh để giả lam ngọc.
Dấu hiệu sơ bộ: soi kính lúp thấy màu đậm hơn dọc theo các vết nứt, như mực thấm vào khe; màu quá rực, quá đều so với tự nhiên. Màu nhuộm có thể phai khi tiếp xúc lâu với mồ hôi, xà phòng hay ánh nắng.
Bột đá ép
Bột đá ép là đá vụn nghiền nhỏ, trộn với keo nhựa rồi ép trong khuôn. Có thể làm từ bột thạch anh, bột ngọc, bột đá màu. Ưu điểm là giá thấp, tạo được chi tiết đều, làm hàng loạt nhanh. Nhược điểm là nhẹ hơn đá nguyên khối, bề mặt có thể thấy hạt lấm tấm đều đặn, và hai mặt cùng mẫu giống nhau như đúc.
Bột đá ép không phải đồ xấu. Nó chỉ không phải là đá tự nhiên nguyên khối. Mua với giá của bột đá ép thì không ai bị thiệt.
Nhựa và thuỷ tinh đúc
Nhựa đúc, đôi khi được gọi bằng những cái tên mỹ miều như ngọc nhựa, ngọc nhân tạo, rất nhẹ, cầm nhanh ấm tay, có thể có bọt khí tròn bên trong và đường ráp khuôn ở cạnh. Thuỷ tinh đúc nặng hơn nhựa, mát tay ban đầu nhưng ấm nhanh hơn đá, bọt khí tròn nhìn được bằng kính lúp, đặc biệt hay giả thạch anh trong và obsidian.
Mặt Phật bằng nhựa, thuỷ tinh hợp với trẻ em lớn, với người hay làm rơi, hay với người muốn đeo nhẹ. Nó vẫn là hình tượng Phật, vẫn cần được giữ gìn trang nghiêm như mọi chất liệu khác.
Bảng tóm tắt dấu hiệu sơ bộ
| Nhóm | Trọng lượng | Cảm giác | Dấu hiệu dưới kính lúp |
|---|---|---|---|
| Đá tự nhiên | Nặng tay | Mát lâu | Vân, tạp chất không đều |
| Đá bơm nhựa | Hơi nhẹ hơn đá A | Mát | Bề mặt có vết rỗ li ti như vỏ cam, cần máy để chắc |
| Đá nhuộm | Như đá tự nhiên | Mát | Màu đậm dọc khe nứt |
| Bột đá ép | Nhẹ hơn | Ấm nhanh hơn | Hạt đều lấm tấm, các mặt giống hệt nhau |
| Nhựa | Rất nhẹ | Ấm gần như ngay | Bọt khí tròn, đường khuôn |
| Thuỷ tinh | Vừa | Ấm nhanh | Bọt khí tròn, xoáy dòng chảy |
Bảng này chỉ để nghi ngờ đúng chỗ, không để kết luận. Với món giá cao, chỉ máy móc ở phòng kiểm định mới trả lời chắc.
Đừng tự thử bằng cách phá huỷ
Trên mạng có những mẹo như hơ lửa, cạ dao, nhỏ giấm, đốt kim nóng dí vào. Các cách này có thể làm hỏng vĩnh viễn một mặt Phật thật, nứt đá, cháy nhựa bơm, mất lớp đánh bóng. Huống hồ đây là hình tượng Phật, đem hơ lửa, cạ dao là thiếu tôn trọng. Cần kiểm thì đem tới phòng kiểm định, hoặc hỏi người bán chính sách đổi trả khi kiểm định không khớp.
Kim loại và gỗ: những điều tương tự
Bạc có ghi hàm lượng như 925 là bạc hợp kim tiêu chuẩn; mặt mạ bạc chỉ là lớp mỏng, mòn sau một thời gian. Đồng có đồng thau, đồng đỏ, mạ vàng; lớp mạ có thể bong. Gỗ trầm hương thật giá trị lớn, nên hàng tẩm dầu thơm rất phổ biến; mùi quá nồng, dính tay là dấu hiệu nên hỏi lại.
Ai đang so các mặt có ghi rõ chất liệu có thể tham khảo mục ngọc phỉ thúy trên Vật Phẩm Phong Thủy, và hỏi thẳng mẫu mình chọn là loại nào, đã xử lý gì.