Khai quang mặt Phật bản mệnh: nghi lễ ở chùa, các quan điểm khác nhau và dịch vụ trên mạng cần dè chừng
Trả lời ngắn: khai quang, còn gọi là an vị hay chú nguyện tượng Phật, là nghi lễ có thật ở nhiều chùa, trong đó vị thầy tụng kinh, trì chú trước tượng mới để chính thức đặt tượng vào vị trí thờ. Về chuyện mặt đeo nhỏ có cần làm lễ này hay không, các vị thầy có quan điểm khác nhau: có vị khuyên nên làm để người đeo thêm thành kính, có vị cho rằng tâm người đeo mới quan trọng. Ai muốn làm thì mang tới chùa gần nhà nhờ thầy, cúng dường tuỳ tâm. Dịch vụ khai quang thu phí cao, làm từ xa, không kiểm chứng được thì nên dè chừng.
Đây là chủ đề nhạy cảm, vì liên quan tới niềm tin. Bài này cố gắng trình bày công bằng các quan điểm, đồng thời chỉ ra những dấu hiệu thương mại hoá đáng lo.
Khai quang nghĩa là gì
Khai quang theo nghĩa chữ là mở ánh sáng. Trong dân gian, nghi lễ này thường gắn với hình ảnh điểm nhãn, tức chấm mắt cho tượng, như một cách nói tượng từ đây được thờ phụng. Trong nhà Phật Việt Nam, nghi lễ cho tượng mới thường được gọi là lễ an vị Phật hay lễ khai quang điểm nhãn, do chư tăng cử hành với kinh, chú và lời nguyện.
Nghi lễ này thường làm cho tượng lớn ở chùa, ở bàn thờ gia đình khi mới thỉnh về. Với mặt đeo nhỏ, việc làm lễ phổ biến hơn trong thị trường vật phẩm và trong một số truyền thống nước ngoài.
Quan điểm thứ nhất: nên làm
Một số vị thầy và nhiều Phật tử cho rằng nên mang tượng, mặt Phật mới tới chùa để được chú nguyện. Lý do thường được nêu: nghi lễ giúp người thỉnh ý thức rằng đây không còn là món trang sức thông thường mà là hình tượng thờ kính; tiếng kinh, lời nguyện tạo một khởi đầu trang nghiêm; người đeo sẽ giữ gìn cẩn thận hơn.
Những lý do này hợp lẽ, và không đòi hỏi tin rằng tượng có phép màu gì sau nghi lễ.
Quan điểm thứ hai: tâm người đeo quan trọng hơn
Một số vị thầy khác nhấn mạnh rằng Phật không ở trong đá hay đồng, và một hình tượng tự nó đã là lời nhắc về Phật, không cần thêm gì. Theo quan điểm này, điều quan trọng là người đeo hiểu ý nghĩa, giữ giới, sống tốt. Làm lễ hay không là tuỳ, không làm cũng không thiếu sót gì.
Hai quan điểm này cùng tồn tại trong Phật giáo Việt Nam và không loại trừ nhau. Người đọc có thể hỏi trực tiếp vị thầy ở chùa mình thường lui tới để nghe lời khuyên phù hợp với truyền thống của chùa ấy.
Điều mà cả hai quan điểm đều không nói
Dù khác nhau, các vị thầy chân chính đều không nói những điều sau:
- Mặt Phật chưa khai quang thì vô dụng hay có hại.
- Khai quang càng đắt thì càng linh.
- Phải khai quang ở một nơi xa xôi, nổi tiếng mới hiệu nghiệm.
- Sau khai quang, mặt Phật sẽ mang lại tiền tài, sức khoẻ, công danh cụ thể.
Những lời này thường xuất phát từ người bán hàng, không phải từ giáo lý.
Nhờ chùa gần nhà: làm thế nào
- Liên hệ chùa trước, hỏi chùa có nhận chú nguyện cho mặt đeo, tượng nhỏ không, vào thời điểm nào.
- Mang mặt Phật đã lau sạch, đặt trong hộp hoặc đĩa sạch.
- Có thể sắm chút hoa quả, nhang đèn tuỳ khả năng. Cúng dường tịnh tài nếu muốn, tuỳ tâm.
- Dự lễ với tâm thành kính, nghe thầy dặn dò.
- Mang về đeo hoặc đặt lên kệ thờ.
Nhiều chùa thường làm việc này gộp vào các buổi lễ chung như ngày rằm, mùng một, không cần lễ riêng. Đừng ngại hỏi; các thầy thường vui lòng giúp.
Dấu hiệu dịch vụ khai quang đáng ngờ
- Báo giá cao, chia gói rẻ, gói thường, gói đặc biệt với mức linh khác nhau.
- Làm từ xa, gửi ảnh hoặc video được cho là lễ khai quang, không nêu rõ chùa, người chủ lễ.
- Ép mua kèm khai quang, không cho mua mặt Phật mà không làm lễ.
- Hứa kết quả cụ thể sau lễ.
- Khi hỏi chi tiết thì nói đó là bí truyền, không tiết lộ.
Không phải mọi người bán có kèm dịch vụ khai quang đều gian dối; có nơi hợp tác thật với chùa. Nhưng người mua có quyền hỏi rõ, và nơi làm thật thường sẵn lòng cho biết chùa nào, ai làm.
Một nghi thức nhỏ tự làm ở nhà
Không có điều kiện tới chùa, người thỉnh vẫn có thể tự đánh dấu khởi đầu theo cách giản dị. Lau sạch mặt Phật, đặt trên đĩa sạch trước tượng hoặc ở chỗ trang nghiêm. Rửa tay, chắp tay, niệm danh hiệu vị ấy vài lần, rồi tự nói một lời nguyện ngắn bằng lời của mình, ví dụ nguyện sống hiền hơn, bớt nóng giận. Sau đó mới đeo lên.
Đây không phải nghi lễ khai quang theo nghĩa của chùa, và không cần gọi nó như vậy. Nó chỉ là cách để người đeo nhớ rằng món đồ này mang một ý nghĩa, không tốn tiền, không cần ai làm thay.
Có nên làm lại khi mặt Phật bị rơi, đứt dây?
Có người tin mặt Phật rơi xuống đất là mất linh, phải khai quang lại. Không có căn cứ giáo lý cho điều này. Nhặt lên, lau sạch, đeo lại là đủ. Nếu muốn yên lòng hơn, có thể mang tới chùa nhờ thầy chú nguyện trong một buổi lễ chung, không cần trả phí lớn.
Ai đang chọn mặt Phật và muốn tự mình mang tới chùa gần nhà làm lễ có thể tham khảo mục đá hộ mệnh trên Vật Phẩm Phong Thủy, chọn mặt mà mình thấy trân quý để nghi lễ thêm ý nghĩa.